Бөлчөктөрдү салыштыруу жана жөнөкөйлөтүү, ондук жана жөнөкөй бөлчөктөр

Кыскартуу жана негизги касиет

Алымды да, бөлүмдү да нөлгө барабар эмес бир эле санга көбөйтүүгө же бөлүүгө болот: 18/24 = 3/4.

Бөлчөктөрдү кантип салыштыруу керек

• Бөлүмдөрү бирдей болсо: алымы чоңу чоң.
• Алымдары бирдей болсо: бөлүмү кичинеси чоң: 5/7 > 5/9.
• Жалпы учурда – жалпы бөлүмгө келтирүү же кайчылаш көбөйтүү.
• Бөлчөктү 1 же ½ менен салыштыруу: 7/15 < ½, анткени 7 саны 15тин жарымынан кичине.
• n/(n + 1) түрүндөгү бөлчөк 1ге канчалык жакын болсо, ошончолук чоң: 9/10 < 99/100.

Бөлчөктүн бир түрүнөн экинчисине өтүү

• ½ = 0,5; ¼ = 0,25; ¾ = 0,75; 1/5 = 0,2; 1/8 = 0,125; 1/3 ≈ 0,333; 2/3 ≈ 0,667.
• 0,35 = 35/100 = 7/20.
• 7/9 менен 0,7ни салыштыруу үчүн 7/9 ду ондук бөлчөккө которуңуз: 7/9 ≈ 0,78 > 0,7.

Мисалдар

1-мисал. Кайсынысы чоң: 2/5 + 1/6 же 1/5 + 2/6? Эки суммадан тең 1/5 + 1/6 ны кемитебиз. 1/5 жана 1/6 калат. 1/5 > 1/6, ошондуктан биринчи сумма чоң.

2-мисал. Өсүү тартибинде жайгаштырыңыз: 3/8, 0,4, 1/3. 3/8 = 0,375; 1/3 ≈ 0,333. Ирети: 1/3, 3/8, 0,4.

3-мисал. Жөнөкөйлөтүңүз: (1/4 − 1/5) : (1/4 + 1/5). 1/20 : 9/20 = 1/9.

4-мисал. 4/7, 5/9, 6/11 сандарынын кайсынысы эң чоң? Ар бир бөлчөк жарымдан бир аз чоң: 4/7 − ½ = 1/14, 5/9 − ½ = 1/18, 6/11 − ½ = 1/22. Жарымдан эң көп ашканы – 4/7.

Көп кетирилген каталар

• Алымдарды жана бөлүмдөрдү өз-өзүнчө кошуу: 1/2 + 1/3 ≠ 2/5.
• Бөлүмү чоң бөлчөк чоң деп эсептөө.
• Белгини унутуу: −1/6 > −1/5.