Белгисизди кантип туюнтуу керек: теңдемелер жана формулалар

ЖРТда теңдемелер сейрек татаал болот. Көбүнчө белгисизди, кээде тааныш эмес формуладан, тез туюнтуу керек.

Эрежелер

• Кошулуучу экинчи бөлүккө карама-каршы белги менен өткөрүлөт.
• Эки бөлүктү тең нөлгө барабар эмес бир эле санга көбөйтүүгө же бөлүүгө болот.
• Белгисиз бөлүүчү: a : x = b болсо, x = a : b.
• Белгисиз кашаанын ичинде болсо: адегенде бүт кашааны бир сан катары табыңыз.
• a/b = c/d пропорциясы ad = bc ге тең күчтүү (b, d ≠ 0).

Мисалдар

1-мисал. 6,3 : (0,7 + y) = 7. y ти табыңыз. 0,7 + y = 6,3 : 7 = 0,9, y = 0,2.

2-мисал. Эгер 4x = 12 жана 9y = 18 болсо, x − y = ? x = 3, y = 2, x − y = 1.

3-мисал. Үч текшерүү ишинин орточо баасы M = (a + b + 2c)/4, мында c иши эки жолу эсептелет. M = 4, a = 3, b = 5. c ны табыңыз. 4M = a + b + 2c: 16 = 8 + 2c, c = 4.

4-мисал. x/(x − 4) = 3. (x + 4)/x ти табыңыз. x = 3x − 12, 2x = 12, x = 6. (6 + 4)/6 = 10/6 = 5/3.

5-мисал. Температуранын формуласы: F = 1,8C + 32. F = 50 болгондо C ны табыңыз. 1,8C = 18, C = 10.

Текшерүү

Табылган маанини баштапкы теңдемеге коюңуз. 1-мисалда: 6,3 : (0,7 + 0,2) = 6,3 : 0,9 = 7. Туура.

Көп кетирилген каталар

• Кошулуучуну белгисин өзгөртпөй өткөрүү.
• Коэффициентке бир гана кошулуучуну бөлүү: 2x + 6 = 10 дон x + 6 = 5 келип чыкпайт.
• Бөлчөгү бар формулада эки бөлүктү тең бөлүмгө көбөйтүүнү унутуу.