Маанилеш, карама-каршы сөздөр жана белгинин даражасы

Көптөгөн жуптар сөздөрдүн маанисинин окшоштугуна же карама-каршылыгына негизделет. Бул жерде «окшош» же «карама-каршы» деп белгилөө аз, канчалык жана эмнеси менен окшош экенин тактоо керек.

Маанилеш сөздөр (синонимдер)

Мааниси жакын сөздөр: эринчээк : жалкоо, жоомарт : берешен, камылга : даярдык. Жоопто да ошол эле сөз түркүмүндөгү маанилеш сөздөр болушу керек.

Карама-каршы маанилүү сөздөр (антонимдер)

Түрлөрү:

• карама-каршы сапаттар – чынчыл : калпычы, кең : тар;
• карама-каршы аракеттер – ачуу : жабуу, кийүү : чечүү;
• мүчө менен жасалган антонимдер – уяттуу : уятсыз, жүрөктүү : жүрөксүз;
• бир кырдаалдагы карама-каршы ролдор – айыптоочу : коргоочу, чабуулчу : дарбазачы.

Багытына көңүл буруңуз: үлгүдө биринчи сөз «жакшы», экинчиси «жаман» болсо, жоопто да тартип ошондой болушу керек.

Белгинин даражасы

Экинчи сөз ошол эле белгини күчөтүп билдирет: ак : аппак, кызыл : кып-кызыл, жаан : нөшөр, жел : бороон. Же тартип тескери болсо, алсызыраак. Бул так маанидеги синоним эмес: нөшөр – жөн эле жаан эмес, катуу жааган жаан.

1-мисал

КЫЗЫЛ : КЫП-КЫЗЫЛ А) ак : аппак Б) кара : боз В) сары : жашыл Г) көк : көгүш Кып-кызыл – абдан кызыл, аппак – абдан ак: белги күчөтүлгөн. Г вариантында даража бар, бирок тескери багытта: көгүш – көктөн алсызыраак. Жообу: А.

2-мисал

ЧЫНЧЫЛ : КАЛПЫЧЫ А) тынч : жымжырт Б) чебер : уз В) кең : тар Г) ак көңүл : жөнөкөй Карама-каршы маанидеги сын атоочтор керек. А, Б, Г – мааниси жакын сөздөр. Жообу: В.

3-мисал

ЖООМАРТ : БЕРЕШЕН А) эринчээк : жалкоо Б) акылдуу : келесоо В) эмгекчил : жалкоо Г) сараң : берешен Үлгүдө маанилеш сөздөр. Эринчээк менен жалкоо – маанилеш. Б, В, Г – карама-каршы маанилер. Жообу: А.

Көп кетирилүүчү каталар

• Үлгүдө даража турса, антонимдерди тандоо, же тескерисинче.
• Даражанын багыты тескери экенин байкабай калуу.
• Бир темадагы сөздөрдү (кубаныч, кайгы) маанилеш деп ойлоо.

Кеңеш

Жупту бул суроо менен текшериңиз: «Экинчи сөз – ошол эле нерсеби, ошол эле нерсенин күчтүүрөөгүбү же ага карама-каршыбы?» Үч башка жооп – үч башка байланыш.