Келер чак, мезгил багыныңкылары жана шарттуу сүйлөмдөр

ЖРТда келер чак темасы үч түрдө кездешет: келер чактын формасын тандоо, if / when сөздөрүнөн кийин will коюп жибербөө, реалдуу жана реалдуу эмес шартты айырмалоо.

Келер чакты берүүнүн жолдору

• will + V — сүйлөп жатканда кабыл алынган чечим, божомол, убада: I'll help you.;
• be going to + V — ниет, план: We are going to paint the room.;
• Present Continuous — макулдашылган иш: I'm flying to Osh on Friday.;
• Present Simple — ырааттама: The concert starts at 7.

Мезгил жана шарт багыныңкылары

when, after, before, as soon as, until, if, unless сөздөрүнөн кийин мааниси келер чак болсо да, will коюлбайт — Present Simple колдонулат.

I will call you as soon as I get home. (will get эмес)

Шарттуу сүйлөмдөрдүн түрлөрү

• Zero (нөлүнчү): If + Present, Present — жалпы чындыктар: If you heat ice, it melts.
• First (биринчи, реалдуу келечек): If + Present, will + V: If it rains, we will stay at home.
• Second (экинчи, азыр реалдуу эмес): If + Past, would / could + V: If I had a car, I would drive you. (машина жок)
• Third (үчүнчү, өткөндө реалдуу эмес): If + had V3, would / could have V3: If I had known, I would have come. (билген эмесмин, келген жокмун)

Wish жана өкүнүч

• I wish + Past Simple — азыр андай эмес экенине өкүнүү: I wish I lived near the sea.
• I wish + Past Perfect — өткөндө андай болбогонуна өкүнүү: I wish I had studied harder.
• I regret I didn't study = I wish I had studied.

ЖРТ стилиндеги мисалдар

1-мисал. If you _____ this bus, you _____ to the lesson on time. A) will take, get B) take, will get C) took, will get D) take, get Чыгаруу: реалдуу келечек — биринчи түр: If + Present Simple, will + V. Жообу: B.

2-мисал. We will start dinner after Dad _____ home. A) will come B) comes C) came D) would come Чыгаруу: after мезгил багыныңкысын баштайт — Present Simple. Жообу: B.

3-мисал. Which friend will really help Aida move to the new flat? I. Ruslan: If I had a truck, I would help you. II. Dina: I'll come on Sunday and help you. III. Timur: If I had known earlier, I would have helped. Чыгаруу: Руслан менен Тимур реалдуу эмес шартты (экинчи жана үчүнчү түр) колдонушат, чыныгы убаданы Дина гана берет. Жообу: Dina.

4-мисал. «Кечээ концертке барбаганыма өкүнөм» = I wish I _____ to the concert yesterday. A) went B) go C) had gone D) would go Чыгаруу: өткөнгө өкүнүү — wish + Past Perfect. Жообу: C.

Көп кездешүүчү каталар

• If it will rain… — багыныңкыдагы ката; туурасы If it rains.
• Экинчи жана үчүнчү түрдү чаташтыруу: сөз өткөн чак жөнүндө болсо (yesterday, last year), had + V3 керек.
• I wish I had жана I regret I didn't have бир эле маанини берет; I wish I hadn't — карама-каршы маани.