Суроолор, кыска жооптор жана кыйыр сөз

ЖРТда «жоопко ылайыктуу суроону тап», бөлүүчү суроолор жана кыйыр сөз боюнча тапшырмалар кездешет; акыркыларында адам азыр эмне кылып жатканын түшүнүү керек.

Суроолордун түрлөрү

• жалпы суроо (yes / no): Do you know Emil? — Yes, I do. Жооп Yes / No менен башталат.
• атайын суроо (Wh-): Where, When, Why, How long, How far, How often. Ага жөн гана Yes деп жооп берүүгө болбойт.
• тандоо суроосу: Do you prefer tea or coffee? — жоопто варианттардын бири аталат.
• How long does it take (you) to…? — канча убакыт кетет; жообу: It takes me 15 minutes.
• How far is…? — аралык; How often…? — канча жолу.

Бөлүүчү суроо (tag question)

Ырастоо + карама-каршы белгидеги кыска суроо: You are a student, aren't you? She doesn't eat meat, does she? Жардамчы этиш биринчи бөлүктөн алынат: has (have got) → hasn't; негизги этиш катары келген has → doesn't.

Кыйыр сөз: чактардын жылышы

Киргизүүчү этиш өткөн чакта болсо (said, told, asked), чак «бир кадам артка» жылат:

• Present Simple → Past Simple: "I live here" → he said he lived there;
• Present Continuous → Past Continuous: "I am reading" → she said she was reading;
• Present Perfect → Past Perfect; Past Simple → Past Perfect;
• Present Perfect Continuous → Past Perfect Continuous;
• will → would; can → could; may → might.

Сөздөр да өзгөрөт: now → then, today → that day, tomorrow → the next day, here → there.

Төл сөздү кантип калыбына келтиребиз

«Балдардын кайсынысы азыр муну кылып жатат?» деген суроого жооп берүү үчүн кыйыр сөздү артка кайтарыңыз: was doing ← is doing (азыр); had been doing since… ← has been doing (азыр да); had done ← did / has done (бүтүргөн); would do ← will do (али баштай элек).

ЖРТ стилиндеги мисалдар

1-мисал. Answer: "No, she lives in Osh now." Which is the correct question? A) Where does Mira live? B) Does Mira still live in Bishkek? C) Who lives in Osh? D) Why does Mira live in Osh? Чыгаруу: жооп No менен башталат — жалпы суроо керек. Жообу: B.

2-мисал. – The manager will sign the documents today. – Sorry? – I said the documents _____ that day. A) will be signed B) would be signed C) are signed D) were signing Чыгаруу: I said сөзүнөн кийин will → would; документтерге кол коюлат — пассив. Жообу: B.

3-мисал. Who is studying right now? I. Ayana said she was studying in the library. II. Erlan said he would study after dinner. Чыгаруу: was studying ← "I am studying" — азыр. would study ← "I will study" — кийин. Жообу: Аяна гана.

Көп кездешүүчү каталар

• Where / Why суроосуна Yes деп жооп берүү.
• Бөлүүчү суроодо ошол эле белгини кайталоо: She is tired, is she? — туурасы isn't she?
• said сөзүнөн кийин чакты жылдырбай коюу.