Белги сөздөр: карама-каршылык, себеп жана натыйжа

Белги сөздөр сүйлөмдүн бөлүктөрүнүн ортосундагы байланышты көрсөтөт. Белгини туура аныктасаңыз, тапшырманын жарымын чечкен болосуз.

Карама-каршылык (маани бурулат)

• бирок, ал эми, тескерисинче, антсе да, андай болсо да;
• -са да, -ганы менен, -ганына карабастан;
• -нын ордуна, -дан айырмаланып.

Мындай белгиден кийин экинчи бөлүк биринчи бөлүк жараткан күтүүгө карама-каршы келет.

Себеп (эмне үчүн)

• анткени, себеби, -гандыктан, -гандан улам, -ганы үчүн;
• -нын айынан (көбүнчө жаман нерсе жөнүндө), -нын аркасында, -нын шарапаты менен (жакшы нерсе жөнүндө).

Натыйжа (эмнеге алып келди)

• ошондуктан, ошон үчүн, андыктан, ушул себептүү;
• демек, натыйжада, акыры.

Ошол эле багытта улантуу (маани бурулбайт)

• жана, ошондой эле, андан тышкары;
• ... гана эмес, ... да;
• кош чекит же сызыкча: мурунку ойду түшүндүрүү.

Шарт жана салыштыруу

• эгер ... -са; антпесе («андай болбосо» дегенди билдирет);
• канчалык ... -са, ошончолук ...; -га караганда.

1-мисал

Команда жакшы даярданганына карабастан, финалда _____. А) жеңишке жетти Б) утулуп калды В) чемпион болду Г) кубанды «-ганына карабастан» карама-каршылыкты талап кылат: даярдык жакшы болгон, бирок натыйжа жаман. Жообу: Б.

2-мисал

Тоо этегиндеги айылда айдоо жер аз, _____ жайыт кенен. А) ошондуктан Б) бирок В) анткени Г) демек Эки бөлүк бири-бирине каршы коюлат: айдоо жер аз, жайыт көп. Жообу: Б.

3-мисал: баалоочу маани

Нөшөрдүн _____ жол бузулуп, айылга жетүү кыйындады. А) аркасында Б) айынан В) карабастан Г) ордуна Себеп керек, натыйжа жаман. «Аркасында» жакшы натыйжага алып келген себеп жөнүндө айтылат. Жообу: Б.

4-мисал

Канчалык көп окусаң, сөз байлыгың ошончолук _____. А) молоёт Б) азаят В) унутулат Г) жоголот «Канчалык ... ошончолук» бир багыттагы өзгөрүүнү көрсөтөт: окуу көбөйсө, сөз байлыгы да көбөйөт. Жообу: А.

Кеңеш

Белги сөздүн үстүнө жебе коюңуз: «→» (ошол эле багыт) же «↔» (карама-каршы). Ошондо бош жерлер сүйлөмдүн калган бөлүгүнө мааниси боюнча дал келиши же карама-каршы келиши керекпи, дароо көрүнөт.