Практикалык грамматика бөлүмү: эмне текшерилет жана кантип иштөө керек

Негизги тесттин «Практикалык грамматика» бөлүмүндө 30 тапшырма болот, аларды аткарууга болжол менен 35 мүнөт берилет. Демек, бир тапшырмага бир мүнөттөй убакыт калат. Бул бөлүмдө эрежени жатка айтуу эмес, тилди туура колдоно билүү текшерилет.

Кандай тапшырмалар кездешет

• Сөздүн тике жана өтмө маанисин, көп маанилүү сөздөрдү ажыратуу.
• Синоним, антоним жана фразеологизмдердин маанисин табуу.
• Кептин стилин жана иш кагазынын түрүн аныктоо, текстке тема коюу.
• Этиштин формаларын (ыңгай, мамиле, көмөкчү этиш) жана алардын маанисин билүү.
• Сөз түркүмдөрүнүн маанисин аныктоо: сан атооч, ат атооч, тактооч, жандооч.
• Мүчөлөрдү ажыратуу: сөз жасоочу жана сөз өзгөртүүчү.
• Татаал сүйлөмдүн бөлүктөрүнүн ортосундагы мамилени аныктоо: мезгил, шарт, себеп, максат ж.б.
• Тыныш белгилерин коюу: үтүр, сызыкча, кош чекит, үтүрлүү чекит, тырмакча.
• Сөздөрдү туура жазуу жана ташымалдоо, баш тамганы туура колдонуу.

Тапшырма менен кантип иштөө керек

1. Суроону акырына чейин окуңуз. «Туура», «туура эмес», «бардыгы», «тике маанисинде» деген сөздөргө көңүл буруңуз.
2. Асты сызылган сөз чарчы кашаага алынат. Жоопту тандоодо ошол сөзгө басым жасаңыз.
3. Ар бир вариантты сүйлөмгө коюп, үн чыгарбай окуп көрүңүз.
4. «Бардык сөздөр туура жазылган» деген суроодо бир ката эле вариантты четке кагууга жетиштүү.
5. Кыйын суроого көп убакыт коротпоңуз: белгилеп коюп, аягында кайтып келиңиз.

Мисал

Кайсы сүйлөмдө асты сызылган сөз өтмө маанисинде колдонулган? А) Ал [ачуу] калемпирди жеп алды. Б) Дарынын даамы [ачуу] экен. В) Бул [ачуу] чындыкты угуу оор болду. Г) Пияз [ачуу] болот. Жооп: В. «Ачуу чындык» – угууга оор, жагымсыз чындык. Калган сүйлөмдөрдө «ачуу» даамды билдирип, тике мааниде турат.

Көп кетирилүүчү каталар

• Суроону аягына чейин окубай, «туура эмес» деп суралганда туура вариантты белгилөө.
• Сөздү контексттен бөлүп кароо: сөздүн мааниси сүйлөмдө гана ачылат.
• Бир тапшырмага бир нече мүнөт коротуу: бардык тапшырмалар бирдей бааланат.

Кийинки макалаларда ар бир тапшырманын түрү өзүнчө каралат.