Эсептөөлөр: амалдардын ирети, ондук бөлчөктөр, аралаш сандар

ЖРТ математикасынын экинчи бөлүгү – беш жооп варианты бар 30 тапшырма. Алгачкы тапшырмалар көбүнчө эсептегичсиз так эсептей билүүнү текшерет.

Амалдардын ирети

• Адегенде кашаанын ичиндеги амалдар.
• Андан кийин даража жана тамыр.
• Андан кийин солдон оңго карай көбөйтүү жана бөлүү.
• Акырында солдон оңго карай кошуу жана кемитүү.

Ондук бөлчөктөр

• Ондук бөлчөккө бөлүү үчүн бөлүүчү бүтүн сан болгудай кылып, бөлүнүүчүдө да, бөлүүчүдө да үтүрдү бирдей сандагы орунга оңго жылдырыңыз: 0,903 : 4,3 = 9,03 : 43.
• Бөлүүнү көбөйтүү менен текшериңиз.
• Көбөйткөндө үтүрдөн кийинки цифралардын жалпы санын эсептеңиз: 1,2 × 0,05 = 0,060 = 0,06.

Аралаш сандар

Аралаш сан буруш бөлчөккө которулат: 3 1/4 = (3 × 4 + 1)/4 = 13/4. Которгондон кийин туюнтма көп учурда кескин жөнөкөйлөйт.

Мисалдар

1-мисал. 84 − 48 : 6 = ? Адегенде бөлүү: 48 : 6 = 8. Андан кийин 84 − 8 = 76.

2-мисал. 0,903 : 4,3 = ? 9,03 : 43 = 0,21. Текшерүү: 43 × 0,21 = 9,03.

3-мисал. (3 1/4 − 13/4) × 7/9 = ? 3 1/4 = 13/4, ошондуктан кашаанын ичи 0, бүт көбөйтүндү да 0гө барабар.

4-мисал. 1,2 × 0,5 + 0,4 × 2,5 = ? 0,6 + 1 = 1,6.

Так эсептөөнүн ордуна баалоо

Жооп варианттары көп учурда бири-биринен 10 эсе айырмаланат (0,021; 0,21; 2,1). Болжолдуу чоңдугун баалоо жетиштүү: 0,903 : 4,3 ≈ 0,9 : 4 ≈ 0,2, демек жооп 0,21.

Көп кетирилген каталар

• Кемитүүнү бөлүүдөн мурун аткаруу: 84 − 48 : 6 ≠ 36 : 6.
• Ондук бөлчөктөрдү бөлгөндө үтүрдү жоготуу.
• Кашаанын ичи нөлгө барабар экенин байкабай калуу.