Удаалаштык, тартип жана окшоштуктардагы тузактар

Акыркы байланыш түрү – удаалаштык: бир аракет же окуя экинчисинен кийин келет. Мындан тышкары бул материалда эң көп упай жоготулган тузактар чогултулган.

Удаалаштык

• Бир иштин этаптары – жер айдоо : үрөн себүү, камыр жууруу : нан бышыруу.
• Даярдык жана негизги аракет – секирүүдөн мурун жүгүрүп келүү, ок атаардан мурун мээлөө.
• Катардагы кошуна элементтер – жаз : жай, таң : түш.

Бул жерде тартип абдан маанилүү: «нан бышыруу : камыр жууруу» – удаалаштыкты бузуу.

1-мисал

КАМЫР ЖУУРУУ : НАН БЫШЫРУУ А) жер айдоо : үрөн себүү Б) тамак ичүү : тамак жасоо В) суу ичүү : чаңкоо Г) уктоо : төшөк салуу Адегенде камыр жуурулат, андан кийин нан бышырылат; адегенде жер айдалат, андан кийин үрөн себилет. Б жана Г вариантында тартип тескери. Жообу: А.

1-тузак: көп маанилүү сөздөр

ЖЫЛ : АЙ А) ай : жылдыз Б) жума : күн В) күн : асман Г) саат : убакыт Жыл айлардан турат, жума күндөрдөн турат: убакыттын чоң бирдиги жана анын бөлүгү. А вариантында «ай» – асмандагы Ай, ал эми В вариантында «күн» – асмандагы Күн: сөз ошол эле, мааниси башка. Жообу: Б.

2-тузак: бир тема

МЕРГЕН : МЫЛТЫК А) мерген : тоо Б) дыйкан : кетмен В) мерген : кийик Г) малчы : жайлоо Мерген мылтыкты колдонот, дыйкан кетменди колдонот: адис жана анын куралы. А жана В вариантында сөздөр ошол эле темадан, бирок байланыш башка (жер жана олжо). Жообу: Б.

3-тузак: сырткы окшоштук

Уңгусу же мүчөсү окшош жуптар «окшош» көрүнөт, бирок байланышы башка болушу мүмкүн. Мисалы, «туз : туздоо» (тамакка туз салуу) жана «кол : колдоо» (бирөөгө жардам берүү, жөлөк болуу) – экөө тең атоочтон жасалган этиш, бирок «колдоо» кол менен жасалуучу аракетти билдирбейт: байланыш сырткы гана. Формага эмес, мааниге таянып текшериңиз.

4-тузак: жаратылыш жаратканы жана адам жасаганы

Кээде жуп жаратылыштан пайда болгон нерсе менен адамдын колу менен жасалган нерсени карама-каршы коёт: үңкүр : үй, көл : суу сактагыч. Үлгүдө ушундай байланыш болсо, жоопто да биринчи сөз жаратылыштыкы, экинчиси адам жасаганы экенин текшериңиз.

5-тузак: эки вариант туура келет

Эки вариант туура келсе, аларды деталдары боюнча салыштырыңыз: сөз түркүмү бирдейби, даражанын багыты бирдейби, көп маанилүү сөз бир эле мааниде колдонулганбы. Туура жооп үлгүгө бардык белгиси боюнча дал келет.

Жыйынтыктоочу текшерүү

• Байланышты бир так сүйлөм менен айттымбы?
• Жооптогу сөздөрдүн тартиби үлгүдөгүдөй элеби?
• Көп маанилүү сөз ошол эле мааниде колдонулдубу?
• Байланыштын түрү бирдейби (бөлүкпү же түрбү, себеппи же натыйжабы)?
• Төрт вариантты тең текшердимби?