ЖРТда текст менен иштөөнүн стратегиясы

Негизги тесттин «Окуу жана түшүнүү» бөлүмүндө бир нече чоң текст берилет (кээде бир текст эки башка автордун эки үзүндүсүнөн турат), ар бирине 9–10 суроо коюлат. Демо-варианттарда 60 мүнөткө 30дай суроо болот, башкача айтканда, суроолору менен бир текстке 20 мүнөттөй убакыт туура келет. Тексттин саптары номерленген (четинде 5, 10, 15... деген сандар), ошондуктан көп суроолор ошол саптарга шилтеме берет: «14–21-саптар».

Негизги эреже

Тексттин негизинде гана жооп бериңиз. Тема боюнча көп нерсе билсеңиз же автордун пикирине кошулбасаңыз да, туура жооп – текст менен бышыкталган жооп.

Иштөө тартиби

1. Текстти толугу менен тез окуп чыгыңыз (5–7 мүнөт). Максат – теманы, негизги ойду жана тексттин түзүлүшүн түшүнүү: киришүү кайда, мисалдар кайда, жыйынтык кайда. Негизги сөздөрдү, ысымдарды карандаш менен белгилеп коюңуз.
2. Адегенде суроону, андан кийин гана варианттарды окуңуз. Эмне суралып жатканын түшүнүңүз: деталбы, тыянакпы, негизги ойбу, сөздүн маанисиби.
3. Текстке кайрылыңыз. Суроо саптарга шилтеме берсе, ошол саптарды жана алардын алдындагы, артындагы 2–3 сапты кайра окуңуз: керектүү ой көп учурда эртерээк башталат.
4. Тандалган варианттын далилин табыңыз: тексттеги так сүйлөмдү.
5. Жалпы суроолорду (негизги ой, автордун максаты, жалпы тыянак) акырына калтырган ыңгайлуу: ал убакка чейин текстти жакшы билип каласыз.

Суроолордун түрлөрү

• тексттин негизги ою жана максаты;
• деталдар: «текстке ылайык», «кайсы учурда», «эмне үчүн»;
• тануу менен берилген суроолор: «ЖОК», «КЕЗДЕШПЕЙТ», «КАМТЫБАЙТ»;
• тыянак: «кандай тыянак чыгарууга болот», «саптарда айтылган ой»;
• бөлүктөрдүн байланышы: «... саптардагы ой ... саптардагы ойду далилдейт / бышыктайт»;
• автордун маанайы, баяндоо түрү, стиль;
• сөздүн же туюнтманын контексттеги мааниси;
• эки үзүндүнү салыштыруу.

Убакытты бөлүштүрүү

Суроо 1,5 мүнөттө чечилбесе, белгилеп коюп, андан ары өтүңүз. Бир кыйын суроо үчүн үч суроону өткөрүп жибергенден көрө, аягында бир суроого жооп бербей калган жакшы. Аягында ар бир суроого сөзсүз жооп белгилеңиз.

Көп кетирилүүчү каталар

• Баарын эстеп калайын деп текстти өтө жай окуу. Деталдарды баары бир кайра окууга туура келет.
• Саптарга кайтпай, эс тутумга таянып жооп берүү.
• Вариантта тексттеги сөздөр бар болгону үчүн аны тандоо. Сөздөрдүн окшоштугу маанинин окшоштугу эмес.

Кеңеш

Толук тексттерде таймер менен машыгыңыз: ошондо өзүңүздүн ылдамдыгыңызды сезесиз. Машыгуудан кийин ар бир туура эмес жоопту талдаңыз: тандаган вариантыңызды тексттин кайсы сабы төгүндөйт?