Эки үзүндү менен иштөө

ЖРТдагы тексттердин бири көбүнчө бир темадагы эки башка автордун эки үзүндүсүнөн турат. Ар бир үзүндүгө берилген адаттагы суроолордон тышкары, аларды салыштырууну талап кылган суроолор да болот.

Салыштырууга берилген суроолордун түрлөрү

• Эки үзүндүнү кайсы ой (маселе) бириктирет?
• I үзүндүдөн айырмаланып, II үзүндүдө...
• I үзүндүдөгү кайсы ой II үзүндүдө ЖОК?
• I үзүндү менен II үзүндү кандай байланышта: жеке жана жалпы, көйгөй жана чечим, искусство жана жашоо, ар башка көз караштар?
• Кайсы цитата эки үзүндүгө тең таандык жалпы ойду туюндура алат?

Иштөө тартиби

1. I үзүндүнү окуп, ага гана тиешелүү суроолорго жооп бериңиз.
2. II үзүндүнү окуп, ага тиешелүү суроолорго жооп бериңиз.
3. Четине бирден сүйлөм жазып коюңуз: I үзүндүнүн негизги ою жана II үзүндүнүн негизги ою.
4. Салыштыруу суроолоруна ошол эки сүйлөмгө таянып, деталдарды текстте текшерип жооп бериңиз.

Мисал

I үзүндү. Китеп окуу адамдын ой жүгүртүүсүн өнүктүрөт. Окурман каармандардын ордуна өзүн коюп, алардын сезимин түшүнүүгө аракет кылат. Ошентип, ал башка адамдарды түшүнүүнү үйрөнөт.

II үзүндү. Акыркы жылдары аудиокитептер кеңири тарады. Жолдо же үй жумушун жасап жүргөндө китеп окууга убактысы жок адамдар чыгармаларды угуп жатышат. Адистердин айтымында, аудиокитептер адабиятка болгон кызыгууну жоготпоого жардам берет.

1-суроо. Эки үзүндүнү эмне бириктирет? А) Окуу ой жүгүртүүнү өнүктүрөт Б) Адабият адам үчүн маанилүү, ага кызыгууну сактоо керек В) Аудиокитептер кеңири тарады Г) Китеп окуу убакытты көп талап кылат А – I үзүндүдө гана, В – II үзүндүдө гана. Г – эч бир үзүндүдө түз айтылбайт. Жообу: Б.

2-суроо. I үзүндүдөн айырмаланып, II үзүндүдө А) окуунун башка адамдарды түшүнүүгө жардамы айтылат Б) адабиятты кабыл алуунун жаңы жолу сөз болот В) каармандардын сезимдери жөнүндө айтылат Г) китептин ой жүгүртүүгө таасири көрсөтүлөт А, В жана Г I үзүндүдө гана бар. Жообу: Б.

Тузактар

• Вариант бир үзүндүгө туура келет, бирок экөөнө тең эмес.
• «I үзүндүдөн айырмаланып, II үзүндүдө...» деген вариант чындыгында эки үзүндүдө тең бар же I үзүндүдө гана бар.
• Жалпы ой өтө кеңири айтылган («билим маанилүү»).

Кеңеш

«Эмне бириктирет» деген суроодо ар бир вариантты эки белги менен текшериңиз: I үзүндүдө барбы? II үзүндүдө барбы? Эки белгиси тең бар вариант керек. «Айырмаланып» деген суроодо тескерисинче: белги бир гана үзүндүдө болушу керек.